ΕΚΘΕΣΗ

10/12/2009 - 5/4/2010

ΕΡΩΣ

Από την Θεογονία του Ησιόδου στην ύστερη αρχαιότητα

Εισαγωγή

Κάλλιστος (ο ομορφότερος), λυσιμελής (αυτός που σού παραλύει τα μέλη), πυρίδρομος (που το διάβα του βγάζει φωτιά), διφυής (που έχει δύο φύσεις), γλυκύπικρος (γλυκός και πικρός συνάμα), αβρός (τρυφερός), τακερός (που σε κάνει να λιώνεις), αλγεσίδωρος (που φέρνει πόνο), σχέτλιος (σκληρός, ανελέητος), ανίκατος (ακαταμάχητος)… είναι μερικοί μόνον από τους επιθετικούς προσδιορισμούς που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι Έλληνες για να περιγράψουν τον Έρωτα.

Στο αρχαιοελληνικό ρήμα εράω - ώ, που σημαίνει «αγαπώ, επιθυμώ, ποθώ», έχει τις ρίζες του ο Έρως (= αγάπη, επιθυμία, πόθος) και τα
παράγωγά του (ερωτικός, ερωτευμένος).

Για τους αρχαίους Έλληνες, ο Έρως είναι μια ευρεία έννοια που εμπεριέχει και τη συναισθηματική αλλά και τη σεξουαλική επιθυμία. Αυτός ο θεός πρωταγωνίστησε στην έκθεση με τίτλο Έρως: από τη Θεογονία του Ησιόδου στην ύστερη Αρχαιότητα, που παρουσιάστηκε στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης από τις 10 Δεκεμβρίου 2009 έως τις 5 Απριλίου 2010.

Η έκθεση πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού της Ελλάδας, το Τμήμα Αρχαιοτήτων Κύπρου, το Υπουργείο Πολιτισμού της Ιταλίας, την Περιφέρεια της Σικελίας και το Μουσείο του Λούβρου καθώς και με την υποστήριξη του Δήμου Αθηναίων.

Διακόσια εβδομήντα δύο αρχαία έργα, που χρονολογούνται από τον 6ο αι. π.Χ. έως τον 4ο αι. μ.Χ. και προέρχονται από 50 μουσεία της Ελλάδας, της Κύπρου, της Ιταλίας και της Γαλλίας (Λούβρο), φιλοξενήθηκαν στις εννέα θεματικές ενότητες της Έκθεσης, στις οποίες παρουσιάστηκε ο Έρως σε όλες τις μορφές του, με τον τρόπο που τον αντιλαμβάνονταν οι Έλληνες: ως θεϊκό πρόσωπο, ως ανθρώπινη αξία και ως καθημερινή πράξη.

Μεταξύ άλλων ο επισκέπτης είδε: το μαρμάρινο άγαλμα του Έρωτα Τοξότη από το Μουσείο του Λούβρου, το μαρμάρινο σύμπλεγμα Έρωτα και Ψυχής που ετοιμάζονται να ανταλλάξουν θερμό φιλί από τα Μουσεία του Καπιτωλίου της Ρώμης, το χάλκινο ειδώλιο Έρωτα που κλαίει και γύρω από τους καρπούς του διακρίνονται τα δεσμά του από το Κυπριακό Μουσείο της Λευκωσίας, το πήλινο ειδώλιο Έρωτα που έχει αποκοιμηθεί ακουμπισμένος σε ανεστραμμένη δάδα από το Μουσείο Στοάς Αττάλου και το μαρμάρινο ανάγλυφο που απεικονίζει την ερωτική συνεύρεση της Λήδας με τον Δία μεταμορφωμένο σε κύκνο από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο στην Αθήνα.

Η έκθεση διαρθρώθηκε σε 9 θεματικές ενότητες, μέσα στις οποίες έγινε προσπάθεια να μην παραλειφθεί οποιοδήποτε νόημα ή έκφραση του Έρωτα σε όλους τους 12 αιώνες από την δημιουργία του στα Ησιόδεια κείμενα έως την επικράτηση του Χριστιανισμού: Έρως και Αφροδίτη, Ιδιότητες και δραστηριότητες του Έρωτα, Έρωτες και γάμοι θεών και ηρώων, Έρωτες και γάμοι θνητών, Έρωτες που άλλαξαν τον ρου της ιστορίας, Αγοραίοι έρωτες, Όμοιοι έρωτες, Βουκολικοί έρωτες, Ιθυφαλλικές θεότητες και Φαλλικά σύμβολα.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της έκθεσης γίνονταν εκπαιδευτικές ξεναγήσεις για τους μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου, ξεναγήσεις για το κοινό και διαλέξεις με θέμα τον έρωτα στην αρχαία και τη σύγχρονη τέχνη, καθώς και τη φιλοσοφία. Κύκλοι διαλέξεων πραγματοποιήθηκαν από τους: Στέλιο Ράμφο, Δημήτρη Πλάτζο, Κατερίνα Ζαχαροπούλου.

Συντελεστές

επιμέλεια έκθεσης
Καθηγητής Νικόλαος Χρ. Σταμπολίδης
Διευθυντής Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης


Γιώργος Τασούλας
Επιμελητής Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης

Χορηγοί

Η έκθεση πραγματοποιήθηκε με δωρεά από το
Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος

με την υποστήριξη
COSMOTE

χορηγός μεταφοράς
AEGEAN

χορηγός φιλοξενίας
Classical Hotels

χορηγός επικοινωνίας
ΤΟ ΒΗΜΑ
in.gr
ΕΡΤ
103.7 Δεύτερο
ΝΕΤ 105.8
Τρίτο 90.9

Με την ευγενική υποστήριξη του
Δήμου Αθηναίων

Ο κατάλογος της έκθεσης πραγματοποιήθηκε με δωρεά από το
Ίδρυμα Ιωάννου Φ. Κωστόπουλου