English
 
Το Μουσείο Συλλογές
Εκθέσεις Σχολεία Δραστηριότητες Εκδόσεις Φίλοι ΜΚΤ Εργαστήρια Σαββ/κου Πληροφορίες Νέα
ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ>Συλλογές>Κυκλαδικός Πολιτισμός>Θεματικές σελίδες
PrintEmailBack
Η ανθρώπινη μορφή στην Κυκλαδική τέχνη
 
Ειδώλια γυναικείων μορφών
 
           
 

Τα ειδώλια αποτελούν τη σημαντικότερη δημιουργία της κυκλαδικής μαρμαρογλυπτικής. Στην πλειονότητά τους απεικονίζουν γυμνές γυναικείες μορφές με διπλωμένα χέρια πάνω από την κοιλιά (το αριστερό κατά κανόνα πάνω από το δεξί), ελαφρώς λυγισμένα γόνατα και το κεφάλι ελαφρώς ανασηκωμένο προς τα πίσω. Ο τύπος αυτός αποκαλείται από τους ειδικούς «κανονικός», επειδή συνιστά τον κατεξοχήν τύπο ειδωλίων της περιόδου ακμής της κυκλαδικής τέχνης (Πρωτοκυκλαδική ΙΙΙ, περίοδος 2800-2300 π.Χ.). Στον «κανονικό» τύπο εντάσσονται διάφορες παραλλαγές, που έχουν πάρει τις ονομασίες τους από τα τοπωνύμια των θέσεων όπου βρέθηκαν για πρώτη φορά (Κάψαλα, Σπεδός, Δωκαθίσματα, Χαλανδριανή, Κουμάσα) και που διαφέρουν μεταξύ τους μόνο ως προς τον τρόπο απόδοσης συγκεκριμένων λεπτομερειών. Τα «κανονικά» ειδώλια ποικίλλουν από μικροσκοπικά παραδείγματα ύψους λίγων μόλις εκατοστών μέχρι γλυπτά σχεδόν φυσικού μεγέθους. Τα περισσότερα, πάντως, δεν ξεπερνούν τα 40 εκ. σε ύψος.

 
Κάποια πρώιμα ειδώλια, που δεν παρουσιάζουν τα παραπάνω στοιχεία σε πλήρη εξέλιξη αποκαλούνται «προ-κανονικά» ενώ υπάρχουν δύο ακόμα τύποι της Πρωτοκυκλαδικής Ι περιόδου που έχουν πάρει τις ονομασίες του από τα νεκροταφεία όπου εντοπίστηκαν για πρώτη φορά (Πλαστηράς, Λούρος): στον τύπο Πλαστηρά η ανθρώπινη μορφή αποδίδεται με έντονα φυσιοκρατικό τρόπο που θυμίζει νεολιθικά ειδώλια ενώ στον τύπο Λούρου επικρατεί μεγαλύτερη σχηματοποίηση. Αντίθετα, μια σειρά ύστερων ειδωλίων στα οποία παρατηρείται ένας εκφυλισμός των αυστηρών καλλιτεχνικών συμβάσεων της Πρωτοκυκλαδικής Ι περιόδου (κυρίως ως προς τη στάση των πήχεων αλλά και ως προς το συνολικό τρόπο απόδοσης της μορφής) αποκαλούνται «μετα-κανονικά». 
 
Εκτός από τα αυτήν την κατηγορία ειδωλίων υπάρχει και αρκετά παραδείγματα που απεικονίζουν τη γυναικεία μορφή με τρόπο εξαιρετικά σχηματικό. Ο πιο γνωστός τύπος είναι τα «βιολόσχημα» ειδώλια της Πρωτοκυκλαδικής Ι περιόδου, που ονομάστηκαν έτσι επειδή το σχήμα τους θυμίζει βιολί. Είναι κατά κανόνα μικρού μεγέθους και σπάνια ξεπερνούν τα 15-20 εκ. ύψος. Σχηματικά ειδώλια κατασκευάζονταν και κατά την Πρωτοκυκλαδική ΙΙΙ περίοδο, είχαν όμως διαφορετικό σχήμα.

 


 

Ειδώλια ανδρικών μορφών
 
     
 
Η ανδρική μορφή αναπαρίσταται σπάνια στην κυκλαδική τέχνη. Συνήθως τη συναντούμε σε καθιστά ειδώλια, ειδώλια μουσικών (στις αρχές της Πρωτοκυκλαδικής ΙΙ περιόδου) ή σε ειδώλια κυνηγών/πολεμιστών (στα τέλη της ίδιας περιόδου). Τα γνωστά παραδείγματα ανδρικών ειδωλίων στην «κανονική» όρθια στάση είναι ελάχιστα. Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένα όρθια ανδρικά ειδώλια του τύπου Πλαστηρά της Πρωτοκυκλαδικής Ι περιόδου.

 


 

Ειδώλια «ειδικού τύπου»
 
 
 
Τέλος, υπάρχει και μια μικρή ομάδα ασυνήθιστων ειδωλίων που απεικονίζουν συμπλέγματα μορφών διαφόρων τύπων (όπως π.χ. διπλά ειδώλια με τη μία μορφή να πατά στο κεφάλι της άλλης, κ.ά.). Τα ειδώλια αυτά χρονολογούνται στην περίοδο ακμής της κυκλαδικής τέχνης (Πρωτοκυκλαδική II περίοδος).

 


 

Τυπολογική εξέλιξη των                                                 Χάρτης θέσεων που έχουν δώσει το όνομα τους
κυκλαδικών ειδωλίων                                                     σε συγκεριμένους τύπους κυκλαδικών ειδωλίων
 


(Σωτηρακοπούλου Π. ,
Ο "Θησαυρός της Κέρου".
Μύθος ή Πραγματικότητα ;
Αναζητώντας τα χαμένα κομμάτια
ενός αινιγματικού συνόλου,

Αθήνα 2005 , σελ.50-51)
 
   
 
 


 
 
Επιλεγμένη βιβλιογραφία 
 
-    Getz-Preziosi P. 1980: “The male figure in Early Cycladic sculpture”, Metropolitan Museum Journal 15, 5-33. 
-   Getz-Preziosi P. 1985: Early Cycladic Sculpture. An Introduction (Malibu, California)
-   Ντούμας Χρ. 2000: Πρωτοκυκλαδικός Πολιτισμός. Η Συλλογή Ν.Π. Γουλανδρή (Αθήνα)
-    Renfrew C. 1969: “The development and chronology of the Early Cycladic figurines”, American Journal of Archaeology 73, 1-32.  
-   Renfrew C. 1991: Το κυκλαδικό πνεύμα. Αριστουργήματα από τη Συλλογή Ν.Π. Γουλανδρή (Αθήνα) 
  Thimme J. (ed.) 1976: Kunst und Kultur der Kykladeninseln im 3. Jahrtausend v. Chr. (Karlsruhe)  
-   Τολη Μ. – Καραμπατέα Μ. 1999: Η ανθρώπινη μορφή στην Κυκλαδική τέχνη (Αθήνα)
 
Πωλητήριο
Χρήστης: [Είσοδος]
 FacebookTwitterpinterestinstagramFlirkYouTubetripadvisor