Στις Κυκλάδες, η Πρώιμη Εποχή του Χαλκού ονομάζεται και Πρωτοκυκλαδική περίοδος (ΠΚ) και διαιρείται σε τρεις υποπεριόδους, με βάση τεχνολογικές κατακτήσεις και οικιστικές εξελίξεις:
Πρωτοκυκλαδική Ι
3200 - 2800 π.Χ.
Πρωτοκυκλαδική ΙΙ
2800 - 2300 π.Χ.
Πρωτοκυκλαδική ΙΙΙ
2300 - 2000 π.Χ.
Πρωτοκυκλαδική Ι περίοδος (3200-2800 π.Χ.)
Η ΠΚ Ι περίοδος είναι γνωστή σχεδόν αποκλειστικά από νεκροταφεία. Ελάχιστα ίχνη οικισμών έχουν σωθεί πιθανόν επειδή ακόμη χρησιμοποιούνταν φθαρτά υλικά στην κατασκευή των σπιτιών. Πάντως ο μεγάλος αριθμός νεκροταφείων υποδηλώνει αύξηση των μόνιμων εγκαταστάσεων στα νησιά. Οι ταφές γίνονταν σε απλούς κιβωτιόσχημους τάφους. Στην κεραμική κυριαρχεί η εγχάρακτη διακόσμηση. Η μαρμαροτεχνία αρχίζει να αναπτύσσεται την περίοδο αυτή, με την εμφάνιση μαρμάρινων αγγείων (καντήλες, φιάλες κ.ά.), σχηματικών ειδωλίων (βιολόσχημα, πτυόσχημα κ.ά.) και, προς το τέλος της περιόδου, των πρώτων φυσιοκρατικών παραδειγμάτων (τύπος Πλαστηρά). Επίσης τώρα αρχίζει η εκμετάλλευση των μετάλλων, ιδιαίτερα του χαλκού, αν και ακόμη η χρήση τους είναι περιορισμένη. Οι ενδείξεις επαφών ανάμεσα στις Κυκλάδες και τις υπόλοιπες περιοχές του Αιγαίου παραμένουν περιορισμένες.
Πρωτοκυκλαδική ΙΙ περίοδος (2800-2300 π.Χ.)
Η ΠΚ ΙΙ αντιπροσωπεύει την ακμή του Κυκλαδικού πολιτισμού. Η περίοδος χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση αρκετών νέων οικισμών και την επέκταση ήδη υπαρχόντων, κάτι που άλλωστε παρατηρείται και στην ηπειρωτική Ελλάδα (Πρωτοελλαδική ΙΙ) και στην Κρήτη (Πρωτομινωική ΙΙ). Ταυτόχρονα ιδρύονται αρκετά νέα νεκροταφεία, με τάφους που είχαν πλευρικές εισόδους και χρησιμοποιούνταν για πολλαπλές ταφές. Στην κεραμική κάνει την εμφάνισή της η γραπτή διακόσμηση καθώς και νέα σχήματα όπως οι κύμβες και τα τηγανόσχημα σκεύη. Η μεταλλοτεχνία αναπτύσσεται σημαντικά την περίοδο αυτή, οπότε και αρχίζουν να κατασκευάζονται τα πρώτα χάλκινα όπλα (εγχειρίδια, αιχμές δοράτων) και εργαλεία. Πρωτόγνωρη άνθιση γνωρίζει κι η μαρμαρογλυπτική με την παραγωγή πολυάριθμων ανθρωπόμορφων ειδωλίων τα οποία φθάνουν σε εξαιρετικό επίπεδο τεχνικής αρτιότητας, εκφραστικής δύναμης κι αφαιρετικότητας, όπως επίσης και θαυμάσιων αγγείων. Την περίοδο αυτή παρατηρείται σημαντική αύξηση των ανταλλαγών ανάμεσα στις Κυκλάδες, την ηπειρωτική Ελλάδα, την Κρήτη και το βόρειο και ανατολικό Αιγαίο.
Πρωτοκυκλαδική ΙΙΙ περίοδος (2300-2000 π.Χ.)
Στην ΠΚ ΙΙΙ παρατηρούνται σημαντικές αλλαγές με πιο αξιοπρόσεκτη τη μείωση των κατοικημένων θέσεων, την οχύρωση πολλών οικισμών και την εγκατάλειψη πολλών νεκροταφείων της προηγούμενης περιόδου. Αυτό, σε συνδυασμό με ανάλογα φαινόμενα και ενδείξεις καταστροφών στις αρχές της ίδιας περιόδου στην ηπειρωτική Ελλάδα και τις ακτές της Μικράς Ασίας, θεωρείται ότι υποδηλώνουν αναταραχές στον Αιγαιακό χώρο. Στην κεραμική και τη μεταλλοτεχνία εμφανίζονται νέες φόρμες, που φαίνεται να προέρχονται από τη Μικρά Ασία, ενώ και στη μαρμαρογλυπτική παρατηρείται μια δραματική πτώση της τεχνικής και αισθητικής αρτιότητας και επιστροφή σε σχηματικούς τύπους ειδωλίων. Με το τέλος της 3ης χιλιετίας, η τέχνη της μαρμαρογλυπτικής χάνεται από τις Κυκλάδες.
ΦΙΛΟΙ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ
κυκλαδικός πολιτισμός
